Spoor kwetsbaar voor sabotage en cyberaanvallen
13 oktober 2025 – Het Nederlandse spoor is onvoldoende voorbereid op de groei van militair transport en op nieuwe veiligheidsdreigingen. Uit een analyse van het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) en de Weerbaarheidstafel, uitgevoerd in opdracht van staatssecretaris Thierry Aartsen, blijkt dat het spoorsysteem kwetsbaar is en daardoor risico’s vormt voor zowel de civiele als de militaire logistiek. Om de weerbaarheid te vergroten is volgens de onderzoekers een investering van minimaal 600 miljoen euro noodzakelijk.
De internationale veiligheidssituatie is de afgelopen jaren verslechterd door geopolitieke spanningen en toenemende cyberdreigingen. Incidenten in andere Europese landen tonen aan dat de kans op verstoringen reëel is. Nederland moet zijn infrastructuur beter beschermen om maatschappelijke en economische schade te beperken. Een goed functionerend spoor is daarbij essentieel, zowel voor de nationale economie als voor de uitvoering van NAVO-verplichtingen.
Het rapport Tijd om te handelen concludeert dat het Nederlandse spoor jarenlang is ingericht op efficiëntie en stiptheid, maar te weinig is toegerust voor moedwillige verstoringen zoals sabotage of digitale aanvallen. Het huidige beleid gaat nog te vaak uit van toevallige storingen, bijvoorbeeld door slecht weer. De onderzoekers pleiten voor een systeem dat niet alleen betrouwbaar en punctueel is, maar ook bestand tegen hybride dreigingen.
Een belangrijk knelpunt is de beperkte capaciteit voor militair vervoer. Een enkele brede militaire trein kan een spoortraject tot drie uur blokkeren, waardoor civiele treinen moeten uitwijken of stilvallen. Bij meerdere transporten per dag raakt het reguliere spoorverkeer vrijwel ontregeld.
Om de veiligheid en capaciteit te versterken, adviseert het OFL drie groepen maatregelen. Ten eerste moet de beveiliging worden verbeterd door beter toegangsbeheer, geavanceerde detectiesystemen, monitoring van digitale netwerken en bescherming tegen drones. Ten tweede moet de continuïteit worden verhoogd via noodsystemen, reserveonderdelen, herstelteams en draaiboeken voor grootschalige incidenten. Ten derde moet de militaire capaciteit worden uitgebreid met langere sporen, meer rangeerruimte in havens en soepelere grensprocedures.
Veel van deze verbeteringen hebben ook positieve effecten op het reguliere goederen- en personenvervoer. Staatssecretaris Aartsen heeft aangekondigd dat zijn ministerie, samen met Defensie, ProRail en vervoerders, al een deel van de aanbevelingen uitvoert. Het volgende kabinet zal moeten besluiten over het volledige startbudget van 600 miljoen euro. Begin volgend jaar wordt de Tweede Kamer hierover geïnformeerd.