Onderzoek naar extreme klimaateffecten op kritieke infrastructuur Amsterdam
Afhankelijkheden tussen vitale functies, gebaseerd op CIrcle-workshopresultaten. Hoe meer lijnen vanuit een functie vertrekken, hoe meer andere functies ervan afhankelijk zijn (Illustratie: Deltares)21 augustus 2025 – Wat gebeurt er als in een grote stad de stroom uitvalt of wegen onbegaanbaar zijn als gevolg van extreem weer? Voor de gemeente Amsterdam onderzocht Deltares de cascade-effecten van uitval van kritieke infrastructuur als gevolg van klimaatdreigingen zoals wateroverlast, hitte en droogte. Samen met aanbieders van vitale functies zijn de onderlinge afhankelijkheden en mogelijke cascade-effecten geïdentifi
21 augustus 2025 – Wat gebeurt er als in een grote stad de stroom uitvalt of wegen onbegaanbaar zijn als gevolg van extreem weer? Voor de gemeente Amsterdam onderzocht Deltares de cascade-effecten van uitval van kritieke infrastructuur als gevolg van klimaatdreigingen zoals wateroverlast, hitte en droogte. Samen met aanbieders van vitale functies zijn de onderlinge afhankelijkheden en mogelijke cascade-effecten geïdentificeerd.
Uit de analyse blijkt dat vitale functies sterk van elkaar afhankelijk zijn. Vooral elektriciteit, telecommunicatie, bereikbaarheid en het watersysteem vormen belangrijke schakels: uitval in deze sectoren leidt vrijwel automatisch tot cascade-effecten in andere vitale functies.
Een belangrijk inzicht uit het onderzoek is dat bereikbaarheid cruciaal is tijdens crises. Met dit cascade-effect wordt vaak onvoldoende rekening gehouden. Zo kan wateroverlast de bereikbaarheid belemmeren door ondergelopen straten en tunnels. Daardoor kunnen de aanrijdtijden van ambulances, politie en brandweer aanzienlijk toenemen. Verminderde bereikbaarheid maakt ook het verhelpen van storingen aan kritieke infrastructuur zoals het elektriciteitsnet of waterpompen lastiger.
Het onderzoek laat zien dat cascade-effecten tussen vitale functies kunnen leiden tot feedbackloops: situaties waarin problemen elkaar versterken. Bijvoorbeeld: wateroverlast kan stroomuitval veroorzaken, waardoor pompen en gemalen uitvallen. Als deze door ondergelopen wegen niet meer handmatig bediend of gerepareerd kunnen worden, neemt de wateroverlast verder toe. Dit kan leiden tot nog meer uitval en verminderde bereikbaarheid, waardoor problemen steeds lastiger te beheersen zijn.
Voor het in kaart brengen van cascade-effecten is gebruikgemaakt van CIrcle, een tool van Deltares die expertkennis vertaalt naar een visueel overzicht van afhankelijkheden. Tijdens een CIrcle-workshop brengen vitale aanbieders hun kennis in, waarmee onderlinge afhankelijkheden en mogelijke cascade-effecten worden geïdentificeerd.
Ook heeft Deltares hitte en droogte onderzocht als klimaatdreigingen die de kritieke infrastructuur kunnen aantasten. Zo kan droogte leiden tot verzakkingen, schade aan wegen, leidingen en gebouwen, en een verminderde beschikbaarheid van zoet- of koelwater van voldoende kwaliteit.
Extreme hitte kan vitale functies verstoren door oververhitting, uitzetting van constructies of een tekort aan koelwater. Bovendien kunnen hulpdiensten tijdens hittegolven te maken krijgen met capaciteitsproblemen en verminderde inzetbaarheid.
Om klimaatdreigingen effectief aan te pakken, adviseert Deltares de resultaten te toetsen in verschillende scenario’s, samen met gebiedspartners. Zo kunnen risico’s worden bepaald en kwetsbare locaties worden geïdentificeerd. Scenario’s voor wateroverlast en overstromingen zijn daarbij een logische eerste stap. Daarnaast raadt Deltares de gemeente Amsterdam aan om te bepalen of risico’s acceptabel zijn, wat helpt bij het prioriteren voor adaptatieplannen.